Untitled Document

DESRATIZACIÓN

AMBITOS DE APLICACIÓN

- Establecementos de venta de productos alimentarios-
- Envasadoras de alimentación -
- Almacén de alimentos -
- Distribuidoras de alimentos -
- Hostelería -
- Supermercados e grandes áreas comerciais -
- Hoteis -

Especies de roedores

O medio no que vivimos reúne características vantaxosas para a colonización e reproducción de roedores, debido ás condicións de hábitat que ofrece a estes vectores. Ademais dos nutrientes que se lles fornecen en numerosas zonas, cómpre subliña-la súa facilidade de acceso e mobilidade por tódolos espacios: rede de sumidoiros, rexistros de iluminación, zonas de residuos públicos, etc.

En case tódalas ocasións nas que as ratas producen molestias no contorno é porque existe un acceso dende a rede de sumidoiros ata a zona onde producen o problema.

As especies de roedores que podemos atopar no noso contorno son:
Rattus norvergicus, tamén coñecida como rata común, parda ou gris. O seu medio preferido é toda a zona de conducción de saídas de augas e rede de sumidoiros, debido á súa predilección pola humidade. Así mesmo, podémola atopar en espacios exteriores, con fácil acceso a contedores de lixo e zonas insalubres. É pouco áxil e mala gabeadora, polo que ó raro se instala en edificios. Adoitan vivir en covos que constrúen preferentemente en lugares húmidos ou próximos á auga.
Rattus rattus, coñecida como rata negra ou rata doméstica. Atópase principalmente en edificios, paredes, armarios, almacéns, etc., en lugares secos onde constrúen os covos. É grande gabeadora, moi activa e áxil: adoita vivir longo tempo no lugar elixido sen facer grandes desprazamentos para alimentarse e procurando non pasar ó descuberto, aínda que isto a obrigue a alonga-los percorridos.

Mus musculus, é o rato doméstico. Pode habitar en distintos medios, aínda que prefire vivendas, edificacións, almacéns, etc. É bo gabeador e saltador e ve perfectamente de noite. A súa voracidade faille esmigallar máis alimentos dos que come. Para a súa alimentación prefire o gran de cereal. Posúe un bo sentido olfactivo e uns potentes incisivos que lle permiten roe-los materiais máis insospeitados; gústalle o papel e a tea, así que poden ocasionar danos importantes.

Enfermidades e danos

A importancia desta temática na saúde pública vén determinada polas súas consecuencias sanitarias e económicas.

Entre as enfermidades que se poden transmitir directa ou indirectamente a través dos roedores cabe subliñar, segundo o mecanismo de transmisión:

1. Por inoculación directa, mordedura: rabia, tularemia, soloku.

2. Por contaminación dos alimentos, augas ou pos, polas súas feces e mexo: salmonelose, botulismo, leptospirose, amebiase, micosevarias, coccidiose, helmintíase intestinal, bilharziose, melidiose, coriomeninxite linfocitaria e febres hemorráxicas.

3. Como caldo de cultivo de enfermidades que pasan ó home a través de ácaros ou artrópodos hematófagos: leishmaniose, tripanosomiase, peste bubónica, rickettsiose, bartonelose, febre recorrente e febre de lassa.

4. Infectando animais domésticos que, pola súa vez, poden infecta-lo home: brucelose, triquinose, febre aftosa, estomatite vesicular, peste porcina e mal vermello.

Os roedores, debido á necesidade de manteren afiados os seus dentes incisivos -que medran a razón de 10 centímetros por ano-, esmiúzan moito máis do que necesitan para nutrírense. Causan danos a unha ampla gama de alimentos almacenados, tanto polo que inxiren, como polo que esmigallan. As especies que viven en edificios ou nos arredores danan as estructuras nas que fan covos e ó roeren nelas, o que afecta ós cimentos. A grande apetencia por roer cables é causa de danos directos e indirectos, como poden se-los incendios.

Sistemas de aplicación

Catro son os puntos básicos para obter uns bos resultados na reducción da poboación múrida:

Inspección para identifica-las especies involucradas e os factores ambientais
Propostas de hixiene e limpeza para impedi-lo seu acceso ós alimentos e mais ó refuxio
Prevención pasiva da infestación con eliminación de puntos de entrada
Reducción da poboación múrida mediante a aplicación de rodenticidas, trapelas e outras medidas

Se o control de roedores require bos coñecementos sobre a súa bioloxía e comportamento, tamén na elección do rodenticida é fundamental. Cebos sólidos, en forma de cereal enteiro, partido ou granulado, xeles, bloques parafinados ou de extrusión. Cando non é posible trata-los roedores cun rodenticida común -en zonas moi delicadas-, as trapelas mecánicas ou adhesivas son a solución idónea.

DESINSECTACIÓN

AMBITOS DE APLICACIÓN

A desinsectación enténdense como un conxunto de técnicas e métodos dirixidos a previr e controla-la presencia de certas especies de artrópodos -insectos, arácnidos, miriápodos e crustáceos-, nocivos nun hábitat determinado.

Cascudas: o seu ciclo de vida pasa por tres estadios: ovo, ninfa e adulto; poden tardar en completarse de 2 a 3 meses en condicións favorables. Os insectos adultos aparéanse de 7-10 días despois de completa-lo seu crecemento. A femia pon os ovos en cápsulas que leva debaixo do corpo; estas cápsulas conteñen un termo medio de 40 ovos. En condicións normais poden vivir de 9 a 10 meses, pero o tempo redúcese a 2 ou 4 semanas se carecen de alimento e auga.
Viven en gretas ou fendeduras, debaixo de mobles, nas cociñas, vertedoiros, desaugadoiros, sumidoiros e latrinas. Son activa durante a noite. Atráenas a calor e a humidade. Aliméntanse de calquera cousa: comestibles, papel, coiro, pelo, teas, goma, sangue seco, excrecións, esputos e doutras cascudas.

Mosca doméstica: o seu ciclo de vida ten catro estadios: ovo, larva, crisálida e adulto; tarda en completarse unhas tres semanas en condicións favorables. Os ovos son brancos e ovalados. A larva é cilíndrica, pero coniforme nun dos extremos e de cor branca. A crisálida é un estadio de repouso. Os insectos adultos aparéanse 2-20 días despois de emerxeren e poden vivir aproximadamente un mes; as femias poñen en total arredor de cincocentos ovos.
Reprodúcese en esterco, excrementos de seres humanos, lixo, augas residuais, residuos vexetais e outras materias orgánicas en descomposición. Durante o día atópase preto da fonte de alimento e dos lugares de reproducción mentres que durante a noite descansa nos ceos rasos, na parte superior das paredes, en cables, cordeis, bordos e superficies ásperas. Come alimentos humanos, lixo, excrementos e material animal e vexetal en descomposición. Os sitios onde se alimenta están a 100-500 metros dos lugares de reproducción.

Formigas: coñécense máis de seis mil especies de formigas con hábitos distintos. A maioría ten aspectos beneficiosos porque se alimentan de insectos. Outras poden clasificarse como pragas porque se alimentan de sementes e plantas e infestan vivendas e outros recintos. As formigas buscan alimento en casas, almacéns, xardíns, etc. O alimento varía de acordo á especie e inclúe productos doces, alimentos graxos, carne, partes das plantas como raíces, follas e froitos.

Arañas: case tódalas arañas son benéficas ou inofensivas, soamente algunhas poucas son perigosas. Dentro das especies perigosas para o home inclúense a viúva negra e araña do café. Existen outras especies que pican o home, pero aínda que as súas picadas son dolorosas, non son velenosas.

Gurgullo dos cereais: os gurgullos dos cereais son resistentes a climas fríos e poden hibernar. Os adultos varían en tamaño, a diferencia da maioría dos insectos. O tamaño depende en gran medida do gran: canto máis grande sexa este, produciranse adultos máis grandes. Aliméntanse en grans enteiros de avea, trigo, centeo e cebada.

Avelaíña dourada dos cereais: é a segunda praga en importancia dos grans almacenados. Atópase facilmente en almacéns e tendas. Na maioría dos casos ataca só o xerme do millo, avea outros grans ou sementes.

Caruncho dentado dos grans: atópase en alimentos con cereais, fariñas, froitos secos, pasta, comidas secas, chocolate e outros de natureza similar. É tan pequeno que pode rapidamente penetrar por pequenas fendeduras e fisuras para meterse dentro dos paquetes dos comestibles. Cando non é molestado desenvólvese rapidamente unha gran poboación.

Transmisión de enfermidades

Deixan sobre alimentos e pratos excrementos que poden contamina-la comida
Deterioran productos almacenados
Transmisores de enfermidades
Producen cheiro nauseabundo
Pican e succionan sangue
A picada causa irritación e comechón
Perturban o sono

Sistema de traballo

Prevención

Evita-la presencia de gretas ou humidades nos edificios, para limita-lo acceso a estes recintos.
Eliminar correctamente o lixo, tanto nas instalacións e edificios como no ambiente.
Limpeza e hixiene ambiental para evitar que se creen condicións favorables á expansión dos insectos.
Limpeza e hixiene persoal como medidas profilácticas xerais e específicas para determinadas especies vectoriais, por exemplo, pulgas ou piollos.
Protección específica dos alimentos, con obxecto de evita-la súa deterioración e que sirvan de base para a expansión de poboacións.
Instalación de sistemas de illamento e protección para impedi-lo paso de insectos: colocación de mallas e enreixados. En canto ás normas básicas de edificación, deben evitarse as reixas, fendeduras, etc. onde poden aloxarse e reproducirse os insectos.

Sistemas tradicionais

Os nosos procedementos de xestión oriéntanse a combinar diferentes actuacións de forma conxunta e coordinada, con recomendacións en tarefas de limpeza, hixiene e saneamento, antes de nos dirixir a controlar un inzo, minimizando os efectos adversos segundo as seguintes premisas:

Coñece-lo tipo de inzo, o seu ciclo biolóxico e hábitos de vida.
Estudia-la súa distribución espacial, cuantifica-la infestación e avalia-la incidencia.
Uso de métodos de control biolóxico.
Selección de praguicidas, primando o uso de feromonas polas súas vantaxes (actúan especificamente e non afectan os insectos predadores, teñen baixísima toxicidade para animais superiores e non deixan residuo contaminante).
Selecciona-lo sistema de aplicación máis idóneo:

Pulverización: é unha das técnicas máis utilizadas. Os productos preséntanse en forma de líquidos, normalmente de base oleosa e acuosa, líquidos emulsionables, pos mollables ou solubles. Utilízanse equipos de presión constante, manuais ou automáticos, que teñen a vantaxe de que a aplicación é dirixida de xeito que é posible regula-lo grosor da gota. As partículas impelidas estarán flotando no ambiente durante un tempo prolongado e deposítanse paulatinamente na superficie tratada.

Nebulización: ten a vantaxe de garantir unha maior persistencia do producto, pero hai que ter coidado con cáles se seleccionan xa que os de base oleosa poden deixar unha película de graxa sobre os obxectos da zona tratada. Non é unha aplicación dirixida, pero ten a vantaxe de penetrar por zonas ás que non se chegaría coa pulverización. Utilízase para grandes superficies e é un método rápido e económico.

Termonebulización: a característica fundamental é o grosor da gota. Fórmase unha néboa densa que penetra por tódolos orificios da zona tratada. A súa desvantaxe é a pouca resistencia, pero resulta útil para o control de pragas voadoras e rastreiras. Empréganse aparellos mecánicos e eléctricos, e resulta un bo método de apoio xunto da pulverización e a nebulización.

Xel: atraente insecticida desenvolvido cun amplo espectro de acción sobre os distintos tipos de cascudas. Aplícase en áreas sensibles ó paso das cascudas, en zonas de pouca intensidade de luz, con baixa humidade e que están ocultas á vista -esquinas, fendeduras, buratos, físgoas, sumidoiros, neveiras, cociñas, cafeteiras, etc.-. Ten máxima eficacia en lugares onde a praga está localizada. Unido á boa acción de choque e a excelente residualidade, permite unha rápida recuperación do local tratado debido á ausencia de prazo de seguridade.

Sistemas alternativos

Métodos físicos

Trapelas: podemos diferenciar tres tipos de trapelas:

Cola: moi simples, de cartón ou outro material. Mediante unha feromona ou cebo, os insectos son atraídos ata o interior, onde está a cola adhesiva na que quedan pegados. Úsanse especialmente como técnica de avaliación das infestacións, en inspeccións e en actuacións de control de cascudas.

De feromonas: pola súa inocuidade, teñen grande interese para combate-los insectos e en especial as pragas dos alimentos almacenados. Son atraídos ó interior do dispositivo e alí eliminados por métodos físicos ou químicos.

De luz ultravioleta: empréganse para eliminar insectos voadores que son atraídos cara ó aparello pola luz ultravioleta e destruídos ó contactaren coas resistencias eléctricas.

Aspiradores: non hai dúbida de que o uso diario dun aspirador é o medio máis importante para ter certas pragas baixo control; isto é aplicable tanto a vivendas como a industrias. Moitos insectos son eliminados mediante este sistema. Moi indicado para pragas de ácaros do po, pulgas, etc.

Calor: os artrópodos son sensibles ás temperaturas elevadas e en media hora poden ser destruídos a 60-70 ºC, ben sexan os ovos, as larvas ou os adultos. Deste modo, a roupa sometida a altas temperaturas é desparasitada. Tamén resulta un método útil para as superficies e obxectos de madeira.

Frío: a temperaturas inferiores a 10 ºC, a maior parte dos insectos interrompen todo movemento, desenvolvemento e deixan de pór ovos. Con todo, requírese temperaturas incluso máis baixas para o seu control, e existe unha diferencia considerable na tolerancia das diferentes especies.

Ondas sonoras, microondas: moi empregadas como técnica disuasoria fronte a determinados insectos; se ben provocan o afastamento das instalacións, non facilitan o seu control.

Métodos de loita biolóxica

A posta en liberdade de depredadores, parasitos ou microorganismos patóxenos que limitan o número de pragas e o uso de substancias naturais como as hormonas, son métodos eficaces para controlar pragas de artrópodos en xeral. As pragas urbanas teñen inimigos naturais que poden empregarse para combatelas en determinadas circunstancias.
Estes métodos baséanse no uso de especies depredadoras da praga diana, sen que iso supoña alteración ningunha para o ambiente.
Outro método consiste en introducir gran número de machos estériles. Desta maneira, as femias non poden aparearse, polo que se limita fortemente a capacidade de expansión da poboación e o seu crecemento.
Por último, hai que sinala-los métodos máis empregados: inhibidores de crecemento e feromonas. Os inhibidores da formación da quitina actúan en etapas de muda dalgunhas especies de insectos, impedindo a formación da cutícula e, polo tanto, da cuberta externa, co que as larvas morren sen chegar á fase adulta. As feromonas desencadean diferentes respostas fisiolóxicas e de conducta entre as poboacións de insectos, e son utilizadas como engado ata as trapelas con praguicida ou outro elemento destructivo. Existen distintos tipos: de atracción sexual, de agregación, de dispersión, trazadoras, de alarma, disuasorias, etc.

DESINFECCIÓN

AMBITOS DE APLICACIÓN

A maioría dos alimentos, pola súa propia natureza (contido en hidratos de carbono, proteínas, humidade, etc.) constitúe un excelente medio de cultivo para os microorganismos a temperatura ambiente.
A taxa de reproducción microbiana é tan elevada que una soa bacteria pode dar orixe, en só 13 horas, e en condicións favorables, a 280.000.000.000. por outra parte, cando o deterioro físico é evidente (mal olor, cambio de cor, hinchamento das latas, enmohecimento), as características nutritivas e sanitarias dos alimentos fan que xan non sexan aptos para o consumo.

Os tratamentos ós que se ven sometidos os alimentos dende a súa fase inicial, pasando polos estadios industriais, ata o seu consumo, alteran as súas características físico-químicas, así como as da súa flora microbiana, facéndoos susceptibles a alteracións que non sofren no seu estado natural. En consecuencia, é imprescindible que durante todo o ciclo productivo as posibilidades de contaminación sexan reducidas ó mínimo.
A carga microbiana dun alimento, tanto no seu aspecto cuantitativo como cualitativo, constitúe un fiel reflexo do grao de contaminación dos locais de traballo. Polo tanto, unha adecuada práctica hixiénica do ambiente redundará nunha menor alteración e unha maior facilidade de conservación.

Os alimentos alterados, no mellor dos casos, non cumpren adecuadamente coa súa función nutritiva, e no peor deles constitúen un grave risco para o consumidor debido á gran capacidade intoxicativa dalgúns; esta é xa unha razón de peso para toma-las medidas hixiénicas oportunas. Por outra parte, o xénero en mal estado representa unha seria carga económica do cal o seu custo e imprevisible, e que pode consistir en devolucións e abonos, en sancións administrativas ou guvernativas, etc., que afectan en todo caso a imaxe de marca e o prestixio da Empresa.
Dado o carácter supranacional dos circuítos de distribución de productos alimenticios, e os requisitos sanitarios cada vez máis rigorosos, é de todo punto necesario o establecemento de normas hixiénicas sistemáticas nos procesos industriais.

Zonas de risco

Zonas a tratar:
Instalacións directamente relacionadas co proceso productivo:
· Tratamento de bandexas, cestas, caixas, carros transportadores, coitelos, útiles e partes desmontables de maquinaria en xeral.
· Tratamento de cámaras frigoríficas, almacéns, etc.
· Tratamentos de camións de transporte
· Tratamento de paredes
· Tratamento de chans
· Tratamento de superficies de traballo

Instalacións complementarias e outras zonas a tratar:
· Tratamento de mans
· Tratamento de contedores

TIPOS DE DESINFECCIÓN

Desinfección de superficies por contacto directo é a que se práctica cando se aplica directamente o desinfectante sobre tales superficies, de maneira que aquel, diluído ou non, molla as superficies tratadas. Pódese aplicar directamente diluído en auga, ou mediante pulverización.

Desinfección de superficies por vía aérea consiste na proxección dun desinfectante ó ambiente mediante un aparato, termonebulizador, en forma de partículas de aerosol de tamaño próximo a 1 micra (1/1000 mm) de forma que alcancen por difusión tódalas superficies do local e non por sedimentación como ocorre con outros sistemas aparentemente análogos baseados na simple atomización ou pulverización de desinfectantes no aire. Este método precisa un tempo de recuperación do local de 12 h. Como máximo.

A desinfección estará sempre precedida dunha operación previa de limpeza. Debe coñecerse o plan de limpeza para non crear antagonismos entre deterxentes e desinfectantes.

Analíticas de producto
Para comprobar ou verificar a eficacia dos procedementos hixiénicos é necesario medir os niveis microbianos en ou sobre o alimento unha vez finalizadas as operación de manipulación e preparación. O contido microbiano do alimento é consecuencia parcial da contaminación procedente das superficies que contactan co alimento.

Sistema de Análise de Perigo e Puntos de Control Críticos (APPCC)

O denominado Sistema de Análise de Perigo e Puntos de Control Críticos (APPCC) é actualmente contemplado como unha das ferramentas preventivas de de control e hixiene alimentaria máis eficiente.
O sistema consiste en:

Identifica-los posibles riscos y determinar a posible ocorrencia dos mesmos, conxuntamente cunha evolución da súa gravidade.

Determinar os puntos-procedementos-fases de operación que poidan controlarse para elimina-los riscos ou para reducir ó mínimo a súa posible aparición. Punto crítico de control (PCC).

Instaurar medidas preventivas ou de control eficaces e especificar criterios indicativos de si unha operación critica (PCC) se atopa baixo control. Vixilancia de cada punto critico para asegurar que todo está baixo control.

Posta en práctica de actividades correctoras adecuadas e inmediatas, sempre que os resultados da vixilancia poñan en manifesto que non se satisfan os criterios de inocuidade e calidade establecidos para cada punto critico, é dicir, cando se detecta que a operación non se atopa baixo control.